Terug naar de kern: je professionele onderwijshart

Onderwijshart > Terug naar de kern: je professionele onderwijshart | inVerbinding

“Good teaching cannot be reduced to technique; good teaching comes from the identity and integrity of the teacher.”  - Parker J. Palmer “Mama, weet je wat knap is van juffrouw Beau? Ze is nog maar pas bij ons in de klas en ze kan nu al heel goed juffen nadoen.”

Mijn 5-jarige dochter komt met een enthousiast verhaal thuis over de nieuwe stagiaire bij haar in de klas. Juffrouw Beau heet ze. Ze is een jaar of 19, studeert Pabo en dit is haar tweede stage. Het is het niet de eerste stagiaire in de klas. En dat maakt dat mijn dochter juffrouw Beau kan vergelijken met eerdere stagiaires. Volgens haar is dit de beste stagiaire die ze tot nog toe hebben gehad. Omdat ze al zo goed juffen na kan doen.

Hoe bewaar je je eigenheid

Het verhaal van mijn dochter brengt mij terug naar de herinnering van hoe ik zelf jaren geleden voor de klas stond. Pas afgestudeerd van de Pabo. Met een eigen groep 6. Wat vond ik het spannend! En wat komt er veel op je af als startende leerkracht: de dagelijkse gang van zaken in de klas, de extra zorg voor bepaalde leerlingen, lesvoorbereiding, nakijkwerk, vergaderingen, papierwerk en nog veel meer. Zo goed als het kon probeerde ik aan alle verwachtingen te voldoen. Allerlei verwachtingen die er expliciet en impliciet waren naar mij toe als leerkracht. Verwachtingen van leerlingen, van ouders, van collega’s en van de school. Ik zou haast vergeten dat ik zelf ook iets in te brengen had. Namelijk: mijzelf! Mijn unieke talenten en kwaliteiten, mijn persoonlijke verhalen, mijn drijfveren. Hoe kon ik te midden van al die rolverwachtingen mijn eigenheid bewaren? Wie ben ik in relatie tot mijn werk? Dat waren vragen die mij de eerste jaren als leerkracht af en toe bezig hielden. Kortom, een nieuw deel van mijn identiteit was volop in ontwikkeling: mijn professionele identiteit.

Professionele identiteit

Professionele identiteit is het centrale thema van het onderzoek dat Manon Ruijters met een groep deskundigen doet. Zij stelt dat identiteit het geheel is aan kenmerken en karakteristieken, sociale relaties, rollen en lidmaatschap van groepen die definiëren wie we zijn. Identiteit vormt ons kompas, omdat het maakt dat we betekenis kunnen geven aan ervaringen. Professionele identiteit ontstaat in de wisselwerking van een persoon met zijn professionele omgeving. Het verbindt de verhouding die je hebt tot jezelf en de verhouding die je hebt tot anderen. Professionele identiteit is iets dat een professional een onmiskenbare eigen kleur geeft.

model_4P_authenticiteit > Terug naar de kern: je professionele onderwijshart | inVerbinding

Het 4P-model van authenciteit

Kijkend naar mijn eigen schooltijd zijn er een paar leerkrachten die een diepe indruk op mij hebben achter gelaten. Het waren stuk voor stuk mensen die ontzettend goed waren in hun werk, maar die ook een bepaalde X-factor hadden als mens. Dat waren dus blijkbaar leerkrachten met een sterke professionele identiteit. Maar hoe weet je nu of je zelf een sterke professionele identiteit hebt? Het 4P-model (Cees Harmsen, www.mindsetter.nl 2013) biedt inzicht in de mate waarin je authentiek bent in je werkomgeving. Het typeert 4 verschillende soorten professionals: de passant, de professional, de provocateur en de personality. In het model worden 2 dimensies onderscheiden waarmee je kunt kijken naar hoe de relatie met jezelf zich verhoudt tot de relatie met je werkomgeving. Deze assen worden onderscheiden:

  • de invloed van je kern: het laten zien van je gevoel, je kenmerkende eigenschappen en je typerende gedrag in de werkomgeving
  • de invloed van je rol: hoe je invulling geeft aan je taken en activiteiten binnen je professionele rol

Het model geeft inzicht in waar je staat als professional en welke dimensie je eventueel nog kunt ontwikkelen voor een sterkere professionele identiteit. Scoor jezelf op beide assen door te kijken of de invloeden groot of klein zijn. Je kunt dan zien in welk kwadrant je als professional zit. Reflecteer voor jezelf op deze uitkomst. Je kunt jezelf daarbij de volgende vragen stellen:

  • Herken je jezelf ook in deze typering?
  • Is deze typering wat je beoogt? Waarom wel/niet?
  • Zou je liever een ander type zijn?
  • Wat zou je kunnen doen om dat te realiseren?

Ga terug naar de kern

Als leerkracht (en later docent) ontwikkelde ik zelf ook een sterke professionele identiteit. In het boek “Outliers” van Malcolm Gladwell wordt beschreven dat er gemiddeld 10.000 uren of 10 jaren van oefening nodig zijn om ergens heel erg goed in te worden. Voor mijzelf had ik het gevoel dat ik na 10 jaren voor de klas te hebben gestaan, de juiste mix had gevonden tussen mijn eigenheid (de invloed van mijn kern) en de verwachtingen die er lagen naar mijn rol van docent toe. Daardoor kon ik beter en vaker een waardevolle hulpbron zijn voor leerlingen en collega’s. Inmiddels heb ik van het ‘hulpbron zijn voor docenten’ structureel mijn werk gemaakt. Als zelfstandig coach en procesbegeleider werk ik regelmatig met docenten en onderwijsteams die betrokken zijn bij vernieuwing en verandering in het onderwijs. In mijn coaching- en begeleidingstrajecten vormt de kern - het professionele hart van de mensen waar ik mee werk - steeds een belangrijk vertrekpunt. Om voor je leerlingen, je collega’s en voor de school van optimale waarde te kunnen zijn, is het van belang dat je voldoende verbonden bent met jezelf. Ik ben dan ook van mening dat verbinding met alles om je heen begint met verbinding met jezelf. Probeer in alle dynamiek van het onderwijs wat tijd vrij te maken – voor jezelf of samen met collega’s - om bewust te werken aan de ontwikkeling van je professionele identiteit. Juist door terug te gaan naar de kern vergroot je je professionele hart.  

Dit is een gastblog van Mieke Haverkort


Interessant blog? Like it op Facebook, +1 op Google, Tweet het of deel dit blog op andere bookmarking websites.

Pro Blogger

Geregeld krijgen wij interessante blogs aangeboden van mensen die incidenteel schrijven. Uiteraard willen wij vanuit de gedachte Verandering begint met delen hiervoor ook de gelegenheid bieden.


Bespreek dit artikel

INFO: You are posting the message as a 'Guest'